Lög um dýralækna

Af þeim dýralæknum sem eru starfandi hafa 8 dýralæknar lokið doktorsprófi og 20 dýralæknar fengið viðurkenningu til að kalla sig sérfræðinga. Sérgreinarnar fjalla um smádýralækningar, hrossalækningar, nautgripa- og sauðfjársjúkdóma, alifugla-sjúkdóma, fisksjúkdóma, heilbrigðiseftirlit með afurðum sláturdýra og faraldsfræði dýrasjúkdóma. Af þessari upptalningu má sjá að íslenskir dýralæknar hafa verið framsæknir og fylgst vel með í sínu fagi á undanförnum árum enda hefur viðurkenning á dýralæknismenntun og  störfum dýralækna farið stöðugt vaxandi meðal þeirra sem þurfa á þjónustu dýralækna að halda. 

Fyrstu lögin um málefni dýralækna voru sett á Alþingi með lögum um dýralækna nr. 22 2. október 1891. Fram til þess tíma höfðu stjórnvöld fengið erlenda dýralækna til að starfa hér að vísindalegum rannsóknum eða skipuleggja aðgerðir til útrýmingar harðvítugum dýrasjúkdómnum sem höfðu borist til landsins og má þar nefna fjárkláðann.

Í lögunum frá 1891 segir að skipa skuli 2 dýralækna, annan í Suður- og Vesturamtinu og hinn í Norður- og Austuramtinu. Enginn dýralæknir hafði verið skipaður í landinu síðan Snorri Jónsson(1844-1879) var ráðinn dýralæknir 1870-1874 til aðstoðar í baráttunni við seinni fjárkláðann.  Stjórnvöld álitu að hans þyrfti ekki lengur við þegar nokkur árangur hafði náðst í að hemja fjárkláðann og sögðu honum upp störfum.

Rétt er að geta þess hér að fyrsti íslenski dýralæknirinn Teitur Finnbogason (1803-1883) lauk prófi frá Dýralæknaskólanum í Kaupmannahöfn 1833. Ekkert dýralæknisembætti var þá til hér á landi og var Teitur aldrei á föstum launum en honum voru öðru hvoru falin dýralæknisstörf í sambandi við seinni fjárkláðann.

Fyrra embættið (Suðuramtið) samkvæmt lögunum frá 1891 tókst ekki að skipa í fyrr en 1896 og hið síðara 1910. Síðan hefur landið ekki verið dýralæknislaust. Dýralæknisumdæmum fjölgaði í fjögur 1915 og 1933 var einu bætt við og öðru 1939.

Árið 1943 var samþykkt breyting á lögum um dýralækna sem fól í sér að héraðsdýralæknirinn í Reykjavík var skipaður af yfirdýralækni. Dýralæknafélagið hafði óskað þess að staða yfirdýralæknis yrði sérstakt starf en ekki að hann gengdi áfram héraðsdýralæknisstarfinu eins og sagði í lögunum. Sú breyting náði þó fram að ganga þegar nýr héraðsdýralæknir var skipaður í embætti Gullbringu- og Kjósarsýslu-umdæmi 1950.

Fyrst árið 1947 voru gerðar efnislegar breytingar á lögunum um dýralækna frá 1891 og skipulag dýralæknastarfseminnar í landinu fært í nútímalegra horf. Jafnframt var tveimur dýralæknisumdæmum bætt við auk þess að einn dýralæknir skyldi starfa sem sérfræðingur við Tilraunastöð háskólans í meinafræði að Keldum.

Upp úr 1960 þótti dýralæknum að á ný væri kominn tími til að endurskoða dýralæknalögin og létu þann vilja sinn í ljós við ráðamenn en við litlar undirtektir. Til þess að þoka málinu áfram kaus aðalfundur DÍ 1967 nefnd til að semja frumvarp að nýjum dýralæknalögum. Í nefndina voru kosnir Guðbrandur Hlíðar formaður DÍ, Páll A.Pálsson yfirdýralæknir og Brynjólfur Sandholt héraðsdýralæknir.

Drög nefndarinnar að frumvarpi um ný lög um dýralækna ásamt ítarlegri greinargerð voru samþykkt á aðalfundi DÍ 1969 og send landbúnaðaráðherra með ósk um að hann legði frumvarpið fram á Alþingi til samþykktar. Jafnframt voru frumvarpsdrögin send Búnaðarþingi og skoraði það á ráðherra að leggja drögin fyrir Alþingi. Frumvarpið var samþykkt 1970 allmikið breytt og mörgum greinum þess breytt í heimildarákvæði.
Mikilvægar greinar úr frumvarpinu eru enn að skila sér rúmlega 30 árum eftir að það var lagt fram.

Af þeim nýmælum í tillögum DÍ sem náðu fram að ganga má nefna sérstaklega,
a) að greiða skyldi staðaruppbót í umdæmum þar sem mjólkurkýr voru færri en 1600, b) fyrir hver 10 ár sem héraðsdýralæknir hefur gegnt þjónustu á hann rétt á að hljóta 6 mánaða frí frá störfum á fullum launum til framhaldsnáms og
c) setja skyldi héraðsdýralæknum erindisbréf.

Heimildir í lögunum til að veita dýralækni lán þegar hann hæfi störf sem héraðsdýralæknir í fyrsta sinn og að sjá skyldi dýralæknisumdæmum fyrir sérstökum læknisáhöldum fengust aldrei nýttar. Í frumvarpinu var tillaga um að þegar héraðsdýralæknir færi í brýna vitjun umfram 50 km greiddi beiðandi vitjunar fyrir fyrstu 50 km en hið opinbera það sem umfram væri. Þetta var réttlætismál og var fyrst tekið upp í lög um dýralækna nr.66/1998.
 
Á næstu áratugum fjölgar dýralæknisumdæmum og flest urðu þau 31 með lögunum frá 1981.

Núgildandi lög um dýralækna og heilbrigðisþjónustu fyrir dýr voru samþykkt á Alþingi í maí 1998 og komu að til fullu til framkvæmda í lok ársins 1999. 

Brynjólfur Sandholt tók saman 2004.